Từ Bằng Chứng Đến Hành Động: Kết Nối Nhựa Và Đa Dạng Sinh Học Tại Việt Nam

Sáng ngày 17/3/2026, tại Ngôi nhà Xanh Một Liên Hợp Quốc (Hà Nội), sự kiện “Công bố Báo cáo và Đối thoại đa bên: Ô nhiễm nhựa và Đa dạng sinh học ở Việt Nam” đã diễn ra, quy tụ các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Sự kiện do Chương trình Đối tác Hành động Toàn cầu về Nhựa (GPAP) và Đối tác Hành động Quốc gia về Nhựa Việt Nam (NPAP) phối hợp tổ chức, với sự hỗ trợ kỹ thuật từ GreenU.

Nhằm thúc đẩy hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng, báo cáo Đánh giá Ô nhiễm Nhựa – Đa dạng sinh học, được tài trợ bởi Chính phủ Canada, đã cung cấp một góc nhìn tích hợp về tác động của ô nhiễm nhựa đối với đa dạng sinh học, dịch vụ hệ sinh thái và sinh kế địa phương tại Việt Nam. Nghiên cứu kết nối dữ liệu rò rỉ nhựa với các khu vực đa dạng sinh học trọng yếu (KBAs) và các yếu tố kinh tế – xã hội, qua đó xác định các “điểm nóng” sinh thái và kinh tế, từ rạn san hô, rừng ngập mặn đến nguồn lợi thủy sản và du lịch ven biển.

Phát biểu tại sự kiện, bà Khadija Jarik – Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Canada tại Việt Nam – nhấn mạnh đây là một nghiên cứu kịp thời và có ý nghĩa trong bối cảnh các thách thức môi trường ngày càng gia tăng. Theo bà, việc giải quyết đồng thời ô nhiễm nhựa và suy giảm đa dạng sinh học không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn tạo ra các tác động cộng hưởng cho hành động khí hậu và phát triển bền vững.

Đóng vai trò là đơn vị thực hiện nghiên cứu, GreenU đã phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia trong và ngoài nước để xây dựng báo cáo. Tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc GreenU và cũng là Trưởng nhóm nghiên cứu, đã trực tiếp trình bày các phát hiện chính, mang đến những phân tích sâu sắc và góc nhìn tích hợp về mối liên hệ giữa ô nhiễm nhựa và đa dạng sinh học tại Việt Nam.

Báo cáo Đánh giá Tác động của Nhựa lên Đa dạng Sinh học nêu bật:

• Khoảng hơn 1.500 tấn rác thải nhựa mỗi ngày bị thải ra môi trường, trong đó khoảng 186 tấn mỗi ngày xâm nhập vào sông và hệ sinh thái biển.
• Ô nhiễm nhựa tập trung ở các lưu vực sông lớn, đồng bằng và các điểm nóng ven biển, bao gồm Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long và các vùng biển trọng điểm.
• Rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và rạn san hô vừa là nơi trú ẩn của đa dạng sinh học vừa là khu vực tích tụ nhựa, làm tăng nguy cơ sinh thái lâu dài.
• Vi nhựa được phát hiện rộng rãi trong cá và động vật có vỏ, cho thấy sự hiện diện của chúng trong chuỗi thức ăn liên quan đến tiêu thụ của con người.
• Tác động lan rộng ra ngoài phạm vi tự nhiên – ảnh hưởng đến nghề cá, nuôi trồng thủy sản, du lịch và các cộng đồng dễ bị tổn thương, đặc biệt là người lao động phi chính thức và dân cư ven biển.

Đồng thời:

• Việt Nam đã đạt được những tiến bộ quan trọng thông qua Luật Bảo vệ Môi trường năm 2020 (EPR, định hướng kinh tế tuần hoàn).
• Hơn 115 sáng kiến ​​(2020-2025) đã huy động được 1-1,5 tỷ USD, chuyển từ các hoạt động dọn dẹp sang các giải pháp cấp hệ thống.
• Tuy nhiên, vẫn còn những lỗ hổng trong chính sách, việc thực hiện chưa đồng đều và hệ thống giám sát còn hạn chế, vẫn là những thách thức chính.

Những điểm nổi bật từ các diễn giả:

• PGS.TS. Ngô Thị Thuý Hường (Đại học Phenikaa) nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường liên kết khoa học-chính sách và phối hợp nỗ lực để biến khoa học thành thực tiễn.
• Ông Đỗ Minh Phương (Vụ Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chỉ ra những cơ hội từ Trí tuệ nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn (Big Data) để chuyển đổi nghiên cứu về ô nhiễm nhựa – đa dạng sinh học.
• Bà Nguyễn Thị Thu Huyền (Chương trình Tài trợ nhỏ UNDP/GEF) chia sẻ kinh nghiệm về thiết kế các cơ chế tài chính quy mô nhỏ, hiệu quả, có thể mở rộng để tạo ra tác động lớn hơn.
• Bà Bùi Đặng Duyên Mai (Coca-Cola Việt Nam & Campuchia) nhấn mạnh vai trò của khu vực tư nhân trong việc giảm thiểu tác động của nhựa trên toàn chuỗi giá trị và đầu tư vào các giải pháp kinh tế tuần hoàn.
• Ông Huỳnh Ngọc Diên (Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm) mang đến những hiểu biết thực tiễn về các sáng kiến ​​dựa trên cộng đồng và hệ sinh thái đã và đang mang lại tác động có thể đo lường được trên thực địa.

Thông điệp xuyên suốt của sự kiện rất rõ ràng: cần có các giải pháp mang tính hệ thống, dựa trên khoa học và toàn diện, và hợp tác là chìa khóa để giải quyết tác động của ô nhiễm nhựa đối với đa dạng sinh học.

Xin chân thành cảm ơn tất cả các diễn giả và người tham gia đã thúc đẩy cuộc đối thoại quan trọng này.

On the morning of 17 March 2026, at the Green One UN House (Hanoi), the event "Report Launch and Multi-Stakeholder Dialogue: Plastic Pollution and Biodiversity in Vietnam" took place, bringing together government agencies, international organisations, research institutes, businesses and civil society organisations. The event was jointly organised by the Global Plastic Action Partnership (GPAP) and the Vietnam National Plastic Action Partnership (NPAP), with technical support from GreenU.

In order to promote evidence-based policymaking, the Plastic Pollution – Biodiversity Assessment report, funded by the Government of Canada, provided an integrated perspective on the impact of plastic pollution on biodiversity, ecosystem services and local livelihoods in Vietnam. The study links plastic leakage data with Key Biodiversity Areas (KBAs) and socio-economic factors, thereby identifying ecological and economic "hotspots", from coral reefs and mangrove forests to fisheries resources and coastal tourism.

Speaking at the event, Ms Khadija Jarik – First Secretary of the Embassy of Canada in Vietnam – emphasised that this was a timely and meaningful study in the context of increasingly growing environmental challenges. According to her, addressing plastic pollution and biodiversity loss at the same time not only brings environmental benefits but also creates synergistic impacts for climate action and sustainable development.

Serving as the organisation carrying out the research, GreenU worked closely with domestic and international experts to develop the report. At the event, Ms Nguyen Thi Thu Trang, Director of GreenU and also the research team leader, personally presented the key findings, offering in-depth analyses and an integrated perspective on the relationship between plastic pollution and biodiversity in Vietnam.

The Assessment of the Impact of Plastic on Biodiversity report highlights:

• More than approximately 1,500 tonnes of plastic waste are discharged into the environment every day, of which about 186 tonnes per day enter rivers and marine ecosystems.
• Plastic pollution is concentrated in major river basins, deltas and coastal hotspots, including the Red River Delta, the Mekong Delta and key marine areas.
• Mangrove forests, seagrass beds and coral reefs are both refuges for biodiversity and areas of plastic accumulation, increasing long-term ecological risks.
• Microplastics have been widely detected in fish and shellfish, indicating their presence in the food chain linked to human consumption.
• The impacts extend beyond the natural sphere – affecting fisheries, aquaculture, tourism and vulnerable communities, especially informal workers and coastal residents.

At the same time:

• Vietnam has made important progress through the 2020 Law on Environmental Protection (EPR, circular economy orientation).
• More than 115 initiatives (2020-2025) have mobilised USD 1-1.5 billion, shifting from clean-up activities to system-level solutions.
• However, gaps in policy remain, implementation is uneven and monitoring systems are still limited, which remain the main challenges.

Highlights from the speakers:

• Assoc. Prof. Dr Ngo Thi Thuy Huong (Phenikaa University) emphasised the need to strengthen the science-policy linkage and coordinate efforts to turn science into practice.
• Mr Do Minh Phuong (Department of Digital Transformation, Ministry of Agriculture and Environment) pointed out the opportunities offered by Artificial Intelligence (AI) and Big Data to transform research on plastic pollution – biodiversity.
• Ms Nguyen Thi Thu Huyen (UNDP/GEF Small Grants Programme) shared experiences in designing small-scale, effective and scalable financial mechanisms to create greater impact.
• Ms Bui Dang Duyen Mai (Coca-Cola Vietnam & Cambodia) emphasised the role of the private sector in reducing the impact of plastic across the value chain and investing in circular economy solutions.
• Mr Huynh Ngoc Dien (Cu Lao Cham Marine Protected Area) brought practical insights into community- and ecosystem-based initiatives that have been delivering measurable impact on the ground.

The overarching message of the event was clear: systematic, science-based and comprehensive solutions are needed, and collaboration is the key to addressing the impact of plastic pollution on biodiversity.

We sincerely thank all speakers and participants for advancing this important dialogue.