Giáo dục môi trường: Khi nhà trường cùng gia đình thay đổi vì tương lai của em

Giáo dục môi trường từ lâu đã không còn là câu chuyện mới, nhưng để duy trì và phối hợp nhịp nhàng, tạo nên thói quen cho trẻ vẫn cần nhiều hơn nữa chiến lược dài hạn để hướng tới mục tiêu bền vững trong tương lai. Trước tình hình đó, thực hiện Kế hoạch hành động số 133/KH-UBND và Quyết định số 9083/QĐ-UBND ngày 17/12/2014 về tiêu chuẩn trường học xanh, Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Cẩm Lệ đã ban hành Kế hoạch số 375/KH-PGDĐT triển khai mô hình “Trường học xanh - Nói không với rác thải nhựa”.

Mô hình thí điểm được triển khai ở ba điểm trường tiểu học Tôn Đức Thắng, Trần Văn Dư, Trần Đại Nghĩa trên địa bàn quận Cẩm Lệ. Trước đây cả ba trường đều thực hiện nhiều giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa nhưng chưa thực sự hiệu quả và lâu dài. Xuất phát từ nhu cầu thực tế, các trường được lựa chọn triển khai thí điểm mô hình “Trường học xanh - Nói không với rác thải nhựa”. Mô hình do Phòng Giáo dục và Đào tạo, Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Cẩm Lệ, Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Xanh (GreenHub) và Trung tâm Nghiên cứu Xây dựng Năng lực Thích ứng (CAB) phối hợp thực hiện.

Trải qua thời gian triển khai, mô hình được đón nhận nhiệt liệt từ phòng Giáo dục và Đào tạo quận Cẩm Lệ trong dự định nhân rộng mô hình trên địa bàn, sử dụng tài liệu hoá mô hình của GreenHub trong các hoạt động mở rộng và thường xuyên ứng dụng vào hoạt động giáo dục môi trường tại 11 trường tiểu học trên địa bàn quận.

Một trong những biện pháp hiệu quả được thực hiện để giảm thiểu rác thải là chuyển từ đồ ăn vặt mua sẵn trong hộp xốp thường thấy không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm sang khuyến khích phụ huynh cho con mang theo đồ ăn nhẹ trong hộp cá nhân có thể dùng nhiều lần và đảm bảo an toàn cho trẻ. Thay đổi đơn giản nhưng đã giúp giảm đáng kể lượng rác thải nhựa từ các sản phẩm dùng một lần. Cụ thể, khối lượng rác thải nhựa đã giảm từ 19,2 kg/ngày xuống còn 12 kg/ngày, tương ứng mức giảm 38%.

Trở lại thời gian đầu triển khai mô hình trường học xanh, từ lắp đặt bố trí đến cảnh quan trường học đều cần nhiều sự tính toán cẩn thận để đảm bảo vừa phủ xanh trường học, vừa đảm bảo an toàn cho các em. Song song đó là những buổi họp, thảo luận về các chương trình lồng ghép giảng dạy và triển khai đến học sinh, phụ huynh.

Trước khi có thể đưa vào triển khai, đúc kết kế hoạch hoạt động, cán bộ công nhân viên nhà trường đã cùng dự án tập huấn đo lường và quản lý rác thải để nắm bắt được số lượng và hiệu quả sau khi triển khai sáng kiến. Nhìn thấy sự nỗ lực và trách nhiệm ấy, nhóm dự án hiểu rằng, động lực lớn nhất của quý thầy cô chính là các em, vì các em để thay đổi bằng cả sự yêu thương chân thành.

Hành trình “xanh hóa” là một nỗ lực đáng khen ngợi nhằm thúc đẩy sự bền vững của môi trường và giảm phát sinh chất thải. Tuy nhiên, hành trình này không thể đến đích nếu không có những yếu tố thiết yếu là tình yêu thương và trách nhiệm song hành cùng nhau. Tình yêu cao cả của các nhà giáo dục, cũng như tình yêu và sự thấu hiểu của phụ huynh, đã đóng một vai trò quan trọng trong việc đạt được những kết quả đáng ngưỡng mộ khi sáng kiến bước vào giai đoạn thí điểm cuối cùng tại ba điểm trường.

Nỗ lực tập trung vào tái chế và tái sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần cho thực phẩm và nước uống cũng đã mang lại kết quả đáng ghi nhận. Lượng rác thải nhựa từ các mặt hàng này đã giảm từ 2.836 chiếc/ngày xuống còn 1.134 chiếc/ngày, tương đương mức giảm 40%.

Nhìn chung, tổng khối lượng chất thải đã được giảm đáng kể sau khi triển khai sáng kiến mô hình Trường Học Xanh. Từ khối lượng ban đầu là 53 kg/ngày đã giảm xuống còn 21,4 kg/ngày, đánh dấu mức giảm đáng kể 40%.

Bên cạnh việc giảm thiểu lãng phí hữu hình còn có sự cải thiện rõ rệt về kiến thức, thái độ và thực hành của cả giáo viên và học sinh. Sự hiểu biết về các vấn đề môi trường và cam kết thực hành bền vững từ phía cán bộ công nhân viên nhà trường lẫn phụ huynh, học sinh đã tăng lên theo hướng tích cực. Sự thay đổi đáng khích lệ này được thể hiện qua các báo cáo phân tích chuyên sâu đo lường kiến thức, thái độ và thực hành đã cải thiện 20-30%.

Kết quả thành công đạt được cho đến nay chứng tỏ sức mạnh của nỗ lực tập thể và tầm quan trọng của tình yêu và trách nhiệm trong các sáng kiến môi trường. Bằng cách thúc đẩy ý thức bằng sự quan tâm, lòng trắc ẩn và trách nhiệm đối với môi trường, các nhà giáo dục và phụ huynh đã đóng một vai trò quan trọng trong việc gieo “mầm xanh” giá trị vào thế hệ trẻ. Hành trình “xanh hóa” này không chỉ góp phần giảm thiểu rác thải mà còn góp phần xây dựng một tương lai bền vững được thúc đẩy bởi tình yêu thương và trách nhiệm.

Trao đổi với nhóm dự án, các trường thí điểm đã nhiệt tình chia sẻ sự cống hiến không ngừng của họ để duy trì mô hình Trường học Xanh với quy mô ảnh hưởng tích cực tới 5.184 học sinh và giáo viên. Được khuyến khích bởi những kết quả tốt đẹp mà họ đã trải nghiệm cho đến nay, các điểm trường bày tỏ mong muốn chân thành về việc duy trì mô hình lâu dài, với nguyện vọng cuối cùng là nó sẽ được nhân rộng trong tương lai.

Các trường tin tưởng chắc chắn rằng bằng cách tiếp tục áp dụng các nguyên tắc và thực hành của mô hình Trường học Xanh, họ có thể đóng góp đáng kể vào sự bền vững của môi trường và đóng vai trò là nguồn cảm hứng cho địa phương khác trên cả nước. Thông qua sự ủng hộ và công nhận của Đà Nẵng nói chung và ba điểm trường nói riêng, nhóm dự án hy vọng sẽ khơi dậy một phong trào thay đổi sẽ thúc đẩy việc áp dụng và thực hiện rộng rãi các sáng kiến tương tự, thúc đẩy một tương lai xanh hơn và bền vững hơn cho các thế hệ mai sau.