Hà Nội phân loại rác tại nguồn và giảm nhựa theo lộ trình đến năm 2031: Những điểm cần biết

Hà Nội hiện quản lý rác thải sinh hoạt và nhựa bằng hai nhóm quy định chính: yêu cầu phân loại rác tại nguồn đối với hộ gia đình, và lộ trình hạn chế dần một số sản phẩm, bao bì nhựa. Hai văn bản nền tảng là Quyết định 87/2025/QĐ-UBND và Nghị quyết 22/2025/NQ-HĐND; các kế hoạch ban hành trong năm 2026 cụ thể hóa việc triển khai, giám sát và quản lý cơ sở thu gom, tái chế. GreenU tổng hợp những điểm chính từ bản tóm tắt chính sách (cập nhật ngày 14/10/2026) để các đối tác làm việc tại Hà Nội tiện tra cứu.

Các văn bản chính

Quyết định 87/2025/QĐ-UBND (ban hành 29/12/2025, có hiệu lực từ 8/1/2026) quy định việc phân loại, lưu giữ, bàn giao, thu gom, xử lý và thu phí chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân. Nghị quyết 22/2025/NQ-HĐND (ban hành 10/7/2025, có hiệu lực từ 20/7/2025) đặt ra các biện pháp và lộ trình hạn chế nhựa trong sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và sinh hoạt theo Luật Thủ đô. Kế hoạch 04/KH-UBND (5/1/2026) triển khai Nghị quyết 22, hướng tới hệ thống quản lý chất thải nhựa gắn với kinh tế tuần hoàn đến năm 2030. Kế hoạch 52/KH-UBND (6/2/2026) đặt mục tiêu tổ chức phân loại rác tại nguồn ở tất cả xã, phường. Nghị quyết 08/2025/NQ-HĐND nâng mức phạt với một số vi phạm, trong đó có việc hộ gia đình, cá nhân không phân loại rác hoặc không dùng bao bì đựng rác theo quy định. Nghị quyết 23/2025/NQ-HĐND hỗ trợ có điều kiện cho các dự án tái chế đáp ứng yêu cầu, còn Kế hoạch 354/KH-UBND (21/9/2026) siết chặt giám sát các cơ sở thu gom, phân loại, tái chế phế liệu và chất thải công nghiệp, kể cả yêu cầu về môi trường và phòng cháy.

Phân loại và thu gom rác sinh hoạt

Theo Điều 5 Quy chế kèm Quyết định 87, rác sinh hoạt của hộ gia đình chia thành ba nhóm: rác tái sử dụng, tái chế; rác thực phẩm; và rác sinh hoạt khác (gồm rác cồng kềnh, rác nguy hại từ hộ gia đình và rác còn lại). Rác cồng kềnh và rác nguy hại phải được xử lý riêng trong nhóm thứ ba. UBND xã, phường quyết định cách tách rác thực phẩm tùy theo hạ tầng và mô hình xử lý tại địa phương. Đơn vị thu gom có thể từ chối rác phân loại hoặc đóng gói chưa đúng và báo chính quyền địa phương kiểm tra, xử lý. Quyết định cũng cho phép thu phí theo khối lượng hoặc thể tích, nhưng riêng quy định này chưa có nghĩa là cả Hà Nội đã vận hành cơ chế “xả nhiều trả nhiều” thống nhất; cách thu phí và thu gom vẫn phụ thuộc vào từng địa phương.

Lộ trình hạn chế nhựa

Từ 20/7/2025, các cơ quan của thành phố và đơn vị trực thuộc không sử dụng nhựa dùng một lần, trừ sản phẩm có nhãn sinh thái Việt Nam, hoặc các loại túi và hộp xốp đựng thực phẩm khó phân hủy được liệt kê. Từ 1/1/2026, chợ và cửa hàng tiện lợi ngừng cung cấp miễn phí túi nhựa khó phân hủy; khách sạn và điểm du lịch ngừng dùng đồ vệ sinh cá nhân dùng một lần bằng nhựa theo danh mục. Kế hoạch 04 cũng nêu hạn chế nhựa dùng một lần và bao bì khó phân hủy tại trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn, điểm du lịch, trừ hàng hóa đã được cung cấp trong bao bì nhựa khó phân hủy.

Từ 1/1/2028, chợ và cửa hàng tiện lợi phải ngừng lưu thông, sử dụng các sản phẩm, bao bì thuộc diện hạn chế; bao bì tiếp xúc trực tiếp thực phẩm trong sinh hoạt hằng ngày cũng bị hạn chế, với ngoại lệ cho hàng hóa đã đóng gói. Cùng mốc 2028, nhà sản xuất dùng nhựa PE hoặc PP trong các nhóm bao bì được Nghị quyết 22 nêu rõ phải sử dụng ít nhất 20% nhựa tái chế, nâng lên 30% từ 2030; yêu cầu này không áp dụng cho mọi loại bao bì nhựa. Từ 1/1/2031, dừng sản xuất và nhập khẩu các loại nhựa dùng một lần, bao bì khó phân hủy và hàng hóa chứa vi nhựa được liệt kê, với ngoại lệ cho sản phẩm có nhãn sinh thái Việt Nam, sản xuất để xuất khẩu và bao bì dùng cho hàng hóa lưu thông.

Lưu ý khi áp dụng

Nghĩa vụ ngừng cung cấp túi miễn phí từ 2026 và việc hạn chế lưu thông, sử dụng tại chợ, cửa hàng tiện lợi từ 2028 là hai nghĩa vụ khác nhau. Các biện pháp chỉ áp dụng cho những sản phẩm, hoạt động và ngoại lệ được xác định, không phải lệnh cấm toàn bộ nhựa tại Hà Nội từ 2026. Điều 7 Nghị quyết 22 khuyến khích tái sử dụng, nạp đầy lại và tái sử dụng chai, hộp, vật chứa, đồng thời đề cập truyền thông, giáo dục, hợp tác quốc tế và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR); đây là các điều khoản chính sách, tách biệt với những hạn chế bắt buộc. Hỗ trợ tái chế theo Nghị quyết 23 gắn với điều kiện, trong đó có việc dùng kỹ thuật tốt nhất hiện có, nên không áp dụng tự động cho mọi đơn vị thu gom, tái chế. Các kế hoạch triển khai giao nhiệm vụ và mục tiêu, nhưng việc ban hành chưa chứng tỏ các xã, phường và doanh nghiệp đã tuân thủ đồng đều. Khi diễn giải nghĩa vụ cụ thể, cần căn cứ vào phạm vi và ngoại lệ trong chính các văn bản tiếng Việt.

📄 Tải tài liệu tóm tắt chính sách (tiếng Việt, Word) | English version (Word)

Nguồn: Policy brief “Hanoi Waste Separation and Plastic Reduction”, cập nhật 14/10/2026, tổng hợp từ các văn bản của HĐND và UBND thành phố Hà Nội nêu trên. Nội dung bài là bản tóm lược; vui lòng đối chiếu văn bản gốc khi áp dụng.