TP. Hà Nội
Mô hình chùa sinh thái được triển khai tại chùa Đình Quán (TP. Hà Nội), thiết lập quy trình phân loại và xử lý rác ngay tại chùa, biến rác hữu cơ thành enzym và phân bón.
Quá trình triển khai mô hình tại chùa Đình Quán đã được thực hiện thông qua các bước dưới đây:
Công tác kiểm toán nhằm xác định được khối lượng rác thải tại chùa hằng ngày/tuần phân theo 5 loại rác:
Trong bước này, dựa trên các thông tin thu thập được từ bước 1 và bước 2, nhóm chuyên gia xây dựng các giải pháp cho 2 nhóm việc chính:
Kết quả đầu ra:
Nhóm thi công sẽ tiến hành lắp đặt thiết bị (thiết bị thu gom phân loại rác, thiết bị vận chuyển, thiết bị xử lý rác), phụ kiện, vạch sơn, bảng hướng dẫn các loại.
Nhóm chuyên gia sẽ tiến hành đào tạo và chuyển giao công tác quản lý và thực hành về phân loại và xử lý rác cho các đầu mối quản lý cũng như người sử dụng tại Chùa.
Tài liệu bàn giao:
Thời gian: Định kỳ 3 tháng, mỗi tháng 1 buổi.
Quá trình khảo sát tại chùa mang đến các kết quả như sau:
Về nguồn rác thải, rác chủ yếu phát sinh từ các điểm sau:
Về đường đi của rác: đường đi của rác tại chùa khá phức tạp, và được phụ trách bởi nhiều người, cả trong và ngoài chùa, từ công đoạn thu gom, tập kết cho đến xử lý, thải bỏ. Đường đi của rác không thống nhất (mỗi nhóm sẽ thu gom và tập kết, xử lý khác nhau) dẫn tới kết quả là tạo ra các điểm/đống tập kết rác khác nhau bao gồm: Khu thùng rác tổng hợp gần cổng tam quan, khu tập kết rác vứt xuống mương, khu tập kết rác hữu cơ phủ đống trong vườn cây.
Về phân loại và xử lý: Cách xử lý chính của các loại rác là bọc vào gói ni lông vào đổ xuống phần mương ở vườn của chùa (phía trước cổng Tam Quan). Đối với rác hữu cơ, một số ít được mang cho người nuôi lợn, và 1 số được vun ra vườn cây để tự phân huỷ hoặc gom lại để đốt. Việc phân loại rác gần như chưa được thực hiện, và rác còn bị đốt lẫn khá nhiều. Việc thiếu phân loại dẫn đến rác khô và ướt lẫn với nhau, không tận dụng được rác hữu cơ và các rác có thể tái chế, trong khi đốt rác toả ra các khí độc sẽ gây hại cho môi trường và sức khỏe mọi người.
Phương pháp: Kiểm toán rác được thực hiện bởi cán bộ của GreenHub vào buổi sáng của 06 ngày tại điểm tập kết 2 thùng rác xanh lá gần cổng ra vào, cùng với rác 1 ngày nấu cơm từ thiện.
Sau các buổi tham vấn ý kiến, thảo luận với nhà chùa cũng như khảo sát thực tế, GreenHub nhận thấy chùa có chủ yếu là các loại rác hữu cơ. Với lý do đó, rác hữu cơ được chia thành 2 loại chính: rác nhà bếp và rác hoa lá.
Kết quả: Các loại rác được phân loại theo danh mục đã xây dựng. Từng loại rác thải sau khi phân loại sẽ được kiểm toán theo khối lượng và thể tích. Ghi nhận số liệu vào bảng tổng hợp khối lượng và thể tích của từng loại chất thải theo mẫu dưới phụ lục 1.
Phân loại rác: Để phân loại rác, dự án đề xuất phân loại thành 3 loại rác chính dựa trên trình tự xử lý. Cụ thể là:
Rác hoa lá sẽ rất nhiều vào các ngày chùa tổ chức cúng lễ, và thường là các loại hoa như: hoa hồng, cúc, hoa sen… Chỉ trong 6 ngày kiểm toán tổng lượng rác hoa lá được thải ra lên tới 55,71 kg. Tuy nhiên lượng rác hoa lá thực tế có thể lớn hơn, vì hàng tuần trong chùa vẫn có người quét lá, vun lại để cho ra vườn hoặc đốt. Rác hoa lá thường bị vứt đi khi vẫn lẫn với xốp, dây chun và màng bọc ni lông.
Rác hữu cơ từ nhà bếp đặc biệt nhiều vào ngày chùa nấu cơm từ thiện. Vào các ngày thường trong tuần, rác hữu cơ từ nhà bếp tìm thấy được trong thùng rác tại điểm kiểm toán gần như không có mấy, chỉ có một số vỏ và hạt hoa quả. Vào ngày Thứ 7 hàng tuần, nhà chùa tổ chức nấu cơm từ thiện cả ngày để mang đến tặng ở bệnh viện E. Rác từ nhà bếp sau 2 buổi nấu cơm từ thiện vào buổi sáng tầm 6h sáng và 12h trưa, số lượng suất ăn từ thiện lên tới 200 hộp cơm mỗi buổi. Lượng rác hữu cơ chỉ lấy riêng từ khu nhà bếp được kiểm toán:
Để quá trình phân loại rác có thể thực hiện được, việc đầu tiên cần làm là bổ sung các thiết bị cần thiết cho việc phân loại rác. Trong dự án này, với mục tiêu phân loại rác thành 3 nhóm là 1) rác hữu cơ, 2) rác tái chế và 3) rác khác, nhóm dự án đã đề xuất bổ sung thêm 2 thùng rác (sơn màu vàng dành cho rác tái chế và màu đỏ dành cho rác khác) vào các điểm rác đã có thùng rác màu xanh lá cây (dành cho rác hữu cơ). Như vậy, tại mỗi điểm tập kết rác sẽ có 03 thùng rác có 3 màu khác nhau (xanh lá cây, vàng, đỏ). Bổ sung các bảng biểu hướng dẫn phân loại rác ngay tại vị trí đặt thùng rác.
Để phân loại rác một cách hiệu quả, nhóm dự án thiết kế lại đường đi của rác một cách nhất quán trong toàn bộ khuôn viên chùa. Dựa trên hiện trạng thu gom rác và bảng sơ đồ cải tạo quản lý rác, đường đi của rác theo Mô hình mới sẽ có 06 khu vực để rác, tương ứng với các điểm phát sinh rác. Quá trình xây dựng lại đường đi của rác trong Chùa được tham vấn với sư trụ trì cũng như các vị tăng ni Phật tử sinh sống và làm việc tại Chùa nhằm tìm ra đường đi phù hợp và có được sự đồng thuận từ tất cả các bên có liên quan.
Việc phân loại rác về lý thuyết khá là đơn giản, tuy nhiên khi áp dụng trong thực tế cần đến sự nghiêm túc thực hiện của tất cả mọi người liên quan thì việc phân loại mới có ý nghĩa và hiệu quả. Đặc biệt các loại rác có nhiều bao bì, lẫn nhiều loại rác cần được tách riêng để bỏ vào thùng tương ứng (bó hoa lẫn ni lông, dây chun, hay các túi cơm đồ ăn lẫn cả rác hữu cơ và rác vô cơ…).
Xử lý rác: Sau khi phân loại, rác sẽ được xử lý theo hướng sau:
Giải pháp xử lý rác hữu cơ cụ thể như sau:
Các rác nguy hại như pin, ắc quy, đồ dễ cháy nổ,.. cần được để ra các túi riêng để mang đi xử lý. Đặc biệt có các đơn vị thu gom hiện nay đang nhận pin hỏng nên chùa có thể gom lại trong các hộp nhỏ để sau này mang đi cho.
Sau khi trình bày và tham vấn về các giải pháp phân loại và xử lý rác tại Chùa, nhóm giải pháp phân loại và xử lý như nêu trên đã nhận được sự chấp thuận và tán thành từ phía nhà Chùa. Nhóm dự án triển khai bước tiếp theo là lắp đặt bổ sung các trang thiết bị cần thiết đã được mô tả trong phần giải pháp. Cụ thể là:
Các trang thiết bị phục vụ phân loại rác:
Các trang thiết bị phục vụ xử lý rác hữu cơ:
Đào tạo và hướng dẫn thực hành phân loại và xử lý rác: Mặc dù đã có đầy đủ các trang thiết bị cần thiết, nhưng để quá trình phân loại và xử lý rác đi vào hoạt động cần phải có các hoạt động nâng cao nhận thức cũng như phương pháp phân loại và xử lý rác cho các bên có liên quan gồm: Trụ trì chùa, tăng ni, phật tử đang tu tập tại chùa Đình Quán, người làm công quả tại chùa và khách thập phương (các đối tượng trong khóa tu tại chùa và các bạn tình nguyện viên đến từ các trường ĐH trên địa bàn Hà Nội).
Để thực hiện việc này, nhóm Dự án đã xây dựng và triển khai một số hoạt động với các nội dung nâng cao ý thức và hướng dẫn phân loại và chuyển hóa rác điển hình tại chùa Đình Quán gồm:
Mục đích chủ yếu của buổi tập huấn, hoạt động chia sẻ là:
Đào tạo và hướng dẫn quản lý mô hình: Sau khi đã được hướng dẫn, về cơ bản Trụ trì, tăng ni, phật tử tại chùa đã có thể phân loại và xử lý rác cơ bản. Tuy nhiên, để hoạt động trên trở thành một hoạt động thường trực như một nét văn hoá, nhóm dự án đã tiến hành Quy trình hoá quá trình phân loại và xử lý rác tại Chùa. Theo đó, bộ tài liệu hướng dẫn quy trình quản lý kèm theo các công cụ theo dõi, giám sát, đánh giá đã được xây dựng và chuyển giao cho các thành viên trong Chùa thực hiện. Trong tài liệu hướng dẫn này, nhóm dự án đã đề xuất một vị trí chuyên trách cho công việc quản lý phân loại và xử lý rác tại chùa với các chức năng nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng, mô tả công việc chi tiết nhằm giúp cho người được giao nhiệm vụ dễ dàng thực thi công việc.
Sau khi thiết lập mô hình chùa sinh thái, Nhóm dự án xây dựng kế hoạch đánh giá định kỳ 3 tháng/lần để giám sát và đánh giá quá trình phân loại và chuyển hóa rác tại chùa, định kỳ 3 tháng, mỗi tháng 1 lần. Các hoạt động nằm trong khuôn khổ nhiệm vụ:
Ước tính, với khối lượng rác hữu cơ nhà bếp trung bình 1 ngày thứ 7 khoảng 17 kg, các ngày khác (trung bình 1 khoá tu 2 ngày/tuần) với khối lượng tương đương, mỗi tuần hệ thống xử lý rác thải hữu cơ đã xử lý khoảng 3 x 17 = 51 kg. Trong thời gian theo dõi, lượng rác hữu cơ nhà bếp mà hệ thống đã xử lý tương đương 51 kg x 24 tuần = 1224 kg = 1,22 tấn rác. Khối lượng thực tế mà hệ thống đã xử lý cao hơn nhiều so với con số này, do hệ thống còn xử lý toàn bộ các loại hoa khô, các loại cỏ mọc và lá khô thu quét trong sân vườn (trước đây dùng để đốt).
Với năng suất chất khô 10%, khối lượng mùn hữu cơ hàm lượng cao mà hệ thống đã tạo ra tối thiểu là 120 kg, tương đương 800 kg phân bón hữu cơ 15%. Đây là con số thực sự ấn tượng.
Website đang trong mùa vun trồng — một số nội dung sẽ tiếp tục được cập nhật. Cảm ơn bạn đã ghé thăm sớm.