HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VÀ TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM MỞ RỘNG CỦA NHÀ SẢN XUẤT (EPR)
Tóm tắt:
Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất đã có hiệu lực từ năm 2022, buộc nhà sản xuất, nhập khẩu phải thực hiện xử lý, tái chế các sản phẩm của mình theo một tỷ lệ nhất định. Sau hơn hai năm thực hiện đã bộc lộ một số hạn chế cần được khắc phục, đặc biệt là việc thiết kế tổ chức bộ máy đồng bộ, đầy đủ để thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) một cách thông suốt, hiệu quả.
Từ khóa: Tổ chức bộ máy; quản lý; hoàn thiện quy định; trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).
Abstract (English):
The Extended Producer Responsibility (EPR) has been in effect since 2022, mandating that producers and importers manage and recycle their products at specified rates. After over two years of implementation, certain shortcomings require attention, particularly in designing a synchronized and comprehensive organizational structure to ensure the effective implementation of the extended producer responsibility (EPR).
Keywords: Organizational structure; management; regulation improvement; extended producer responsibility (EPR).
Ngày nhận: 22/4/2024 – Ngày phản biện: 21/5/2024 – Ngày duyệt: 17/6/2024
DOI: https://doi.org/10.59394/qlnn.341.2024.877
Nội dung chính bài báo
- Thực hiện quy định và tổ chức bộ máy quản lý thực hiện EPR
- EPR được quy định tại Điều 54, 55 Luật BVMT 2020 và Nghị định 08/2022/NĐ-CP.
- EPR 2020 mang tính bắt buộc: nhà sản xuất/nhập khẩu phải tái chế sản phẩm, bao bì theo tỷ lệ và quy cách.
- Mục tiêu: thúc đẩy thiết kế sản phẩm dễ tái chế, kéo dài vòng đời sản phẩm, giảm chi phí, phát triển kinh tế tuần hoàn.
- Đã có quy định về định mức chi phí tái chế Fs, cơ chế Quỹ BVMT Việt Nam, thành lập Hội đồng EPR quốc gia.
- Tuy nhiên, còn nhiều hạn chế: xác định đối tượng trách nhiệm EPR chưa rõ, chưa khuyến khích tái sử dụng, điều kiện PRO lỏng lẻo, quy cách tái chế phức tạp, cơ chế Hội đồng EPR và Văn phòng EPR chưa thông suốt.
- Một số giải pháp và định hướng hoàn thiện
- Làm rõ đối tượng chịu trách nhiệm EPR (dựa vào chủ sở hữu thương hiệu/nhãn hiệu).
- Xác định trách nhiệm dựa trên tỷ lệ tái chế của khối lượng sản phẩm/bao bì năm trước.
- Công bố danh sách cơ sở tái chế minh bạch trên Hệ thống EPR quốc gia.
- Sửa đổi điều kiện trở thành tổ chức trung gian tái chế (cần ít nhất 10 DN ủy quyền).
- Nới quy định về quy cách tái chế, tập trung vào mục tiêu tạo nguyên liệu đầu vào.
- Đơn giản hóa đăng ký, báo cáo kết quả tái chế; đồng bộ dữ liệu.
- Thay đổi thời hạn nộp phí (chỉ 1 lần/năm trước 20/10 thay vì 2 lần).
Định hướng dài hạn:
- Sửa đổi Luật BVMT mở rộng hình thức hỗ trợ, đối tượng hỗ trợ.
- Tăng cường vai trò Hội đồng EPR quốc gia.
- Thành lập Cục Tuần hoàn tài nguyên trực thuộc Bộ TN&MT để quản lý EPR, kinh tế tuần hoàn, chất thải.
- Tách bạch chức năng hành chính (cơ quan quản lý EPR) và dịch vụ công (PRO).
- PRO hoạt động phi lợi nhuận, quản lý dữ liệu EPR sơ cấp, hỗ trợ DN thực hiện EPR.
- Kết luận
- EPR mang lại lợi ích kinh tế, môi trường, xã hội.
- Ở Việt Nam mới bắt buộc từ 2022 nên còn nhiều khó khăn.
- Cần tiếp tục hoàn thiện quy định và tổ chức bộ máy để vận hành hệ thống EPR đồng bộ, hiệu quả, phù hợp thực tiễn và xu thế quốc tế.
Tài liệu tham khảo: gồm Luật BVMT 2020, Nghị định 08/2022/NĐ-CP, UNEP 2019, Prevent Waste Alliance (2020), tài liệu về EPR tại Đức và Hàn Quốc.